SAMSUN Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nden (OMÜ) Dr. Mehmet Öztürk’ün yürütücülüğünü yaptığı proje kapsamında, halk ortasında ‘gaga açma hastalığı’ ismi verilen, evcil ve yabani kuşlarda teneffüs yoluna yerleşen Syngamus nematodlarının genetik belirsizliklerinin aydınlatılması hedefleniyor. Dr. Öztürk, “Proje sonucunda, araştırdığımız parazite ilişkin yeni bir kriptik çeşit ortaya çıkabilir, çıkmayabilir de. Bunu çalışmanın sonunda göreceğiz” dedi.
OMÜ Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Kolu’ndan Dr. Mehmet Öztürk’ün yürütücülüğünü üstlendiği proje, TÜBİTAK 1002-A Süratli Dayanak Programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı. ‘Farklı Kuş Cinslerinden İzole Edilen Syngamus sp. Örneklerinin Tam Mitokondriyal Genom Tahlili ve Filogenetik Karakterizasyonu’ başlıklı proje kapsamında, evcil ve yabani kuşlarda ‘Gapeworm hastalığı’ olarak bilinen teneffüs yolu enfeksiyonlarına neden olan Syngamus nematodlarının morfolojik ve genetik belirsizliklerinin aydınlatılması hedefleniyor. Projenin tamamlanması ile birlikte farklı bir parazit çeşidinin ortaya çıkabileceğini belirten Dr. Öztürk, “Syngamus, yabani ve evcil kuşlarda görülen bir nematod parazit cinsidir. Bu parazitler, kuşların soluk borusuna yerleşir. Erkek ve dişileri çiftleşmiş halde bulunur ve burada kanla beslenir. Lakin boyutlarının hayvanlara nazaran büyük olması nedeniyle soluk borusunu mekanik olarak tıkayabilirler. Bu durumda hayvan nefes almakta zorlanır, gagasını açarak nefes almaya çalışır. Bu nedenle halk ortasında bu hastalığa ‘gaga açma hastalığı’ ismi verilmiştir” diye konuştu.
‘PARAZİTİN, EKOLOJİK VE EPİDEMİYOLOJİK TAKİBİNİ DAHA KOLAY YAPABİLECEĞİZ’
Proje ile çıkacak sonuçlara nazaran çalışmaların yapılacağını söyleyen Dr. Mehmet Öztürk, “Özellikle genç hayvanlarda bağışıklık sistemi tam gelişmediği için mevt oranları daha yüksek olabilmektedir. Biz örneklerimizi yabani kuşlardan topladık. Bu kuşlar leş kargası, söğütbülbülü, öter ardıç ve kızıl şahindir. Yeni jenerasyon dizileme (NGS) teknolojisini kullanarak, parazitin eksiksiz mitokondriyal DNA dizisini ortaya çıkaracağız. Daha sonra bunun tavuklarda görülen Syngamus ile tıpkı olup olmadığını inceleyeceğiz. Şayet aynıysa buna karşı bir tedbir geliştirilip geliştirilemeyeceği ileriki çalışmalarda araştırılabilir. Farklıysa yeni bir tıp olma ihtimalini değerlendireceğiz. Mitogenom dediğimiz yapı, mitokondriyal genomdur ve yaklaşık 14-15 bin bazlık bir alandan oluşur. Bu bilgileri elde ettikten sonra parazitin ekolojik ve epidemiyolojik takibini daha kolay yapabileceğiz. İlerleyen devirlerde buna karşı tedbir geliştirilip geliştirilemeyeceği de öbür çalışmalarla araştırılabilir” tabirlerini kullandı.
‘BU PARAZİTE KARŞI UĞRAŞ KONUSU BUNDAN SONRAKİ ÇALIŞMALARIN KONUSU OLABİLİR’
“Syngamus cinsi nematodlar birbirine hayli benziyor. Morfolojik olarak, yani dış görünüş açısından birebir olsalar da genom seviyesinde farklılık gösterebilirler. Bu çalışmayı da bu nedenle yürütüyoruz. Proje sonucunda araştırdığımız parazite ilişkin yeni bir kriptik cins ortaya çıkabilir, çıkmayabilir de. Bunu çalışmanın sonunda göreceğiz. Bu parazite karşı uğraş konusu ise bundan sonraki çalışmaların konusu olacak. Bu emelle yeni projeler geliştirilebilir. Ayrıyeten yeni jenerasyon dizileme teknolojisi bizim kısmımız için de yeni bir alan. Bu teknolojiyi öğrenerek ileride öteki projelerde de kullanmayı planlıyoruz. Böylelikle hem yeni projelerin altyapısını hazırlamış olacağız hem de talihimiz yaver giderse yeni bir kriptik çeşit ortaya çıkarabileceğiz. Kriptik tipler morfolojik olarak tıpkı fakat genomik olarak farklı olan cinslerdir. ‘Kriptik’ sözü de esasen kapalı manasına gelmektedir.”
Kaynak: Haberler.com
