Uzmanlar, bankaların BDDK tarafından müsaade verilen kalemler dışında fiyat talep edemeyeceğini, müşterilerin ise kontrat imzalamadan evvel tüm masraflar hakkında bilgilendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Kamuoyunu meşgul eden mevzuyu, İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Vazifelisi Korkmaz Keskendir, Ensonhaber takipçileri için kıymetlendirdi.
Korkmaz Keskendir’in çeşitli kaynaklara dayandırarak yaptığı derlemeye nazaran bankalar kimi hizmetlerinden fiyat talep ederken kimilerinden ise fiyat almayı sonlandırdı.
Bankalar sundukları hizmetlerin karşılığında çeşitli fiyat ve komiteler talep ediyor. Lakin bu fiyatların hangi şartlarda alınabileceği; Bankacılık Kanunu, Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) düzenlemeleriyle belirleniyor.
ÜCRET VE KOMİTELERDE YENİ DÖNEM
Geçmişte bankalar birtakım fiyatları müşterilerin bilgisi dışında tahsil edebiliyordu. Fakat 2013 yılında yürürlüğe giren Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile bu uygulamada değerli değişiklikler yapıldı.
Yeni düzenlemelerle birlikte bankaların alabileceği fiyat ve kurullar belli başlıklar altında toplandı. Böylelikle tüketicilerin hangi hizmet için ne kadar fiyat ödeyeceği daha şeffaf hale getirildi.
TÜKETİCİLERE KIYMETLİ GARANTİLER GETİRİLDİ
Yasal düzenlemelerle birlikte tüketicilerin korunmasına yönelik kıymetli adımlar atıldı. Buna nazaran:
-Tüm fiyat ve kurullar kontratta açık formda belirtilmek zorunda.
-Müşterilere kontratın bir nüshasının verilmesi gerekiyor.
-Tüketiciler mukavele imzalamadan evvel anlaşılır biçimde bilgilendiriliyor.
-Faiz dışında alınabilecek fiyatlar BDDK tarafından belirleniyor.
-Tüketici süreçlerinde bileşik faiz uygulamasına müsaade verilmiyor.
BANKALARIN ALABİLECEĞİ ESAS ÜCRETLER
BDDK tarafından belirlenen düzenlemelere nazaran bankaların fiyat alabileceği en önemli süreçler şunlar:
-Kredi tahsis ücreti
-Ekspertiz ücreti
-Rehin tesis ücreti
-Hesap işletim ücreti
-EFT ve havale ücretleri
-SWIFT ücreti
-Kredi kartı yıllık üyelik ücreti
-Ek kart üyelik ücreti
-Kart yenileme ücreti
-Nakit avans çekim ücreti
-Kiralık kasa ücreti
-Fatura ödeme ücreti
-Arşiv ve araştırma ücreti
-Başka banka ATM’lerinden yapılan süreçler için alınan ücretler
Uzmanlar, bankaların bu kalemlerin dışında fiyat talep edemeyeceğini belirtiyor.
ARTIK ALINAMAYAN ÜCRETLER
BDDK’nın 2014 yılında yaptığı düzenlemeyle birçok fiyat kalemi büsbütün kaldırıldı.
Bunlardan kimileri şöyle:
-İpotek fek ücreti
-Borcu yoktur yazısı ücreti
-Dekont yazdırma ücreti
-Hesap bakım ücreti
-Hesap açma ve kapama ücreti
-Dosya masrafı
-Kredi istihbarat ücreti
-Sanal kredi kartı ücreti
-Kendi hesabına para yatırma ücreti
-Reddedilen kredi başvurusu ücreti
-Hareketsiz hesap işletim ücreti
-Hareketsiz kredi kartı üyelik ücreti
Düzenlemeler ayrıyeten müşterinin onayı olmadan hesaplardan fiyat, komite yahut masraf tahsil edilmesini de engelliyor.
UZMANDAN TÜKETİCİLERE ÖNERİLER
Korkmaz Keskendir, bankacılık süreçlerinde maliyetleri azaltmak için internet bankacılığı ve öbür dijital kanalların kullanılmasını tavsiye ediyor.
Kredi kullanırken farklı bankalardan teklif alınması, sigorta eserlerinin karşılaştırılması ve hesap hareketlerinin sistemli olarak denetim edilmesi de teklifler ortasında yer alıyor.
DİJİTAL BANKACILIK ÖNE ÇIKIYOR
Bankacılık bölümünde teknolojinin gelişmesiyle birlikte internet ve taşınabilir bankacılık uygulamaları yaygınlaştı. Elektronik kanallar üzerinden yapılan süreçler hem daha süratli hem de birden fazla vakit daha düşük maliyetli olduğu için tüketiciler tarafından daha fazla tercih ediliyor.
Uzmanlara nazaran, dijital bankacılığın yaygınlaşması hem süreç maliyetlerini düşürüyor hem de tüketicilere alternatif hizmet kanalları sunarak fiyat ve kurul yükünü azaltıyor.
DENETİM VURGUSU
Uzmanlar, bankacılık dalının ekonomik sistem açısından kritik değere sahip olduğunu belirterek, kesim üzerindeki kontrolün şeffaf ve faal formda sürdürülmesinin hem tüketicilerin korunması hem de finansal sistemin güvenliği açısından büyük değer taşıdığına dikkat çekiyor.
MERKEZ BANKASI BİLDİRİMİ, TÜKETİCİYİ KORUYOR
İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Vazifelisi Korkmaz Keskendir, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın 2020 yılında yayımladığı “Finansal Tüketicilerden Alınacak Fiyatlara Ait Tarz ve Asıllar Hakkında Tebliğ” ile bankaların fiyat ve kurul uygulamalarına ait değerli kurallar getirildiğini belirtti.
Keskendir’in aktardığı bilgilere nazaran; bankalar ve öteki finansal kuruluşlar, faiz dışında alacakları tüm fiyat, komite ve masraflar konusunda müşterilerini açık ve anlaşılır halde bilgilendirmek zorunda.
Sözleşmelerin en az 12 punto büyüklüğünde hazırlanması, bir nüshasının müşteriye verilmesi ve fiyat alınacak her eser yahut hizmet için tüketicinin onayının alınması gerekiyor.
Tebliğe nazaran, mukavelede yer almayan bir hizmet için fiyat talep edilmeden evvel müşteriye bilgi verilmesi ve onayının alınması kural. Onayın alındığını ispat yükümlülüğü ise finansal kuruluşlara ilişkin.
ÜCRETLER İNTERNET SİTELERİNDE YAYIMLANIYOR
Düzenleme kapsamında bankalar, aktüel faiz, fiyat ve komite bilgilerini internet sitelerinde açık ve karşılaştırılabilir formda yayımlamakla yükümlü bulunuyor. Ayrıyeten kredi eserlerine ait maliyet hesaplama araçlarının da tüketicilerin erişimine sunulması gerekiyor.
Tebliğ, müşterilerin kontrat, süreç fişi ve gibisi dokümanların bir örneğini talep etmeleri halinde birinci yıl içinde rastgele bir fiyat alınamayacağını da karara bağlıyor. Bir yıldan daha eski dokümanlar için ise sırf makul seviyede fiyat talep edilebiliyor.
İŞLEM FİYATLARINDA ONAY ŞARTI
Para transferleri ve fatura ödeme üzere anlık süreçlerde fiyat tahsil edilmeden evvel müşterinin bilgilendirilmesi ve onayının alınması gerekiyor. Gerçekleştirilen süreçlerde alınan fiyatların süreç fişlerinde açık formda gösterilmesi de zarurî tutuluyor.
Keskendir, kelam konusu düzenlemelerin finansal tüketicilerin haklarını güçlendirdiğini ve fiyatlandırma süreçlerinde şeffaflığı artırdığını vurguladı.
Kaynak: Ensonhaber Haber Merkezi
Kaynak: Ensonhaber
